Elizabeth Holmes belgeseli “You Can See Everything” 174 dakika. Nolan’ın “The Odyssey”si üç saate birkaç dakika kala bitiyor. İkisinde de ara yok. Peki tuvalete ne zaman gidilir?

Amerikalı seyircinin bu soruya bir cevabı var. Adı RunPee.

RunPee, filmin ortasında kalkmak için en uygun anları gösteren bir uygulama. Filmin başında sayacı başlatıyorsunuz. Her uygun andan 30 saniye önce telefonunuz titriyor. Dışarıdayken kaçırdığınız sahnenin özeti de uygulamada hazır bekliyor. Jeneriğin ardından ekstra bir sahne olup olmadığını da söylüyor. Böylece salonda boşuna oturmuyorsunuz.

King Kong’un suçu

Fikir bir sinema salonunda doğdu. Dan Gardner, Peter Jackson’ın 187 dakikalık “King Kong”unu izlerken tuvalet derdine bir çare aramaya başladı. runpee.com adresini hemen aldı. Sonra Microsoft’un Xbox ekibine girdi ve projeyi yıllarca rafa kaldırdı. 2008’de serbest yazılımcı olunca RunPee’yi müşterilerine gösterebileceği bir örnek olarak hayata geçirdi.

İlk yıllar zor geçti. Gardner’ın Guardian’a anlattığına göre herkes fikre bayılıyordu ama kimse kullanmıyordu. O zamanlar uygulamanın bir çıktı alma düğmesi vardı. Bazı kullanıcılar hâlâ ona, sinemaya kâğıtla gittikleri günleri anlatan mesajlar yazıyor.

Uygulamanın asıl patlaması 2019’da geldi. “Avengers: Endgame” üç saati aşınca seyirciler RunPee’ye akın etti. WSJ’ye göre en büyük hafta sonu ise 2023’teki “Barbenheimer” oldu. O hafta uygulama 100 binden fazla kez indirildi.

Bir aile şirketi

RunPee hâlâ küçük bir iş. WSJ’ye göre rehberlerin çoğunu Gardner kendisi yazıyor. Kız kardeşi ve birkaç katkıcı da ona yardım ediyor. Gardner’ın annesi pandemiden önce neredeyse bütün çocuk filmlerini tek başına üstleniyordu. İngiltere’de Merseyside’da Rob Williams adında bir gönüllü var. 2018’den beri elinde kronometre ve not defteriyle mahallesindeki sinemaya gidiyor.

Uygulama ücretsiz ve bağışlarla dönüyor. WSJ’ye göre Gardner son 15 yıldır geçimini büyük ölçüde RunPee’den sağlıyor.

Doğru anı bulmak

Peki doğru an nasıl bulunuyor? WSJ işin mutfağını anlatıyor. Ekip rehberi yazmak için filmi çoğu zaman tek bir kez izliyor. Hedef, aşağı yukarı her yarım saatte bir uygun bir an bulmak. Her an da aynı değerde değil. Yeşil işaret rahatça kalkabileceğiniz bir aralık demek. Kırmızı işaret ise ancak acil durumlarda kalkmanız gerektiğini söylüyor.

En iyi aralar özetlemesi kolay sahneler, yani açıklama sahneleri ve montajlar. Aksiyon filmlerinde büyük çatışma sahnelerinden uzak durulmaya çalışılıyor. En zoru gizem filmleri. Orada önemsiz görünen bir ayrıntı sonradan her şeyi çözebiliyor. Uygulama şiddet ya da hayvanlara kötü muamele gibi rahatsız edici sahneler için de uyarı veriyor. İsteyen o anları atlayabiliyor.

Holmes belgeseli sınavı

“You Can See Everything” ekibi epey zorlamış. Belgeseli Nathan Fielder ile Lance Oppenheim birlikte yönetti. Film, Elizabeth Holmes’un cezaevine girmeden önceki 34 gününde başlıyor. Fielder bu sürede Holmes’un evine, eşi Billy Evans ve çocuklarının yanına taşınıyor. Film neredeyse dört yıl boyunca büyük ölçüde gizlice çekildi. Varlığı ancak Eylül’de Telluride Film Festivali’ndeki sürpriz gösterimde ortaya çıktı. Rotten Tomatoes’ta yüzde 98 aldı. Gişesi 45 milyon doları geçti.

WSJ’ye göre rehberi yazan Troy Sageser dört ara önermiş. Bunların üçünü “sadece acil durumlar için” diye işaretlemiş. Gönül rahatlığıyla önerdiği tek an, filmin yaklaşık birinci saatindeki bir montaj. Holmes ile Evans’ın yatırımcıları tek tek aradığı sahne bu. Sageser başta başka bir an da seçmiş. Fielder ile Holmes’un birlikte eski bir Abbott ve Costello skeçi izlediği sahneyi. Kullanıcılar şikâyet edince Gardner bu arayı listeden çıkarmış.

Filmi izleyenlerin ortak bir deneyimi var gibi. WSJ’ye göre Billy Evans’a filmi izledikten sonra aklından geçen ilk şey sorulmuş. Cevabı tuvalete gitmesi gerektiği olmuş.

Filmler gerçekten uzuyor

Bu dert boşuna büyümüyor. Film sektörü analisti Stephen Follows, 1980-2025 arasında vizyona giren 36.431 filmin süresini inceledi. Geniş gösterime giren bir filmin ortalama süresi 106 dakikadan 114 dakikaya çıkmış. En büyük sıçrama aksiyon filmlerinde. 1980’lerde ortalama 103 dakika olan aksiyon filmleri 2020’lerde 128 dakikaya ulaşmış. Üstelik film başlamadan önceki reklam ve fragman kuşağı da artık 20-30 dakika sürüyor.

Venedik Film Festivali’nin direktörü Alberto Barbera geçen yıl bu konuda bir tespit yaptı. Ona göre iki saat 15 ile iki buçuk saat arası filmler artık yeni uluslararası standart. Gardner da aynı şeyi gözlemliyor. WSJ’ye göre RunPee’yi kurduğunda yılda bir uzun film çıkıyordu. Şimdi bu sayı beşi buluyor.

Bir de aşk hikâyesi

RunPee’nin romantik bir tarafı da var. WSJ’ye göre Gardner eşiyle de uygulama sayesinde tanıştı. “Avatar” zamanı RunPee’yi kullanan bir kadın ona yazmış. Bugün evliler ve uygulamayı birlikte geliştiriyorlar.

Sageser’in Holmes belgeseli için verdiği tavsiye ise RunPee’nin varlık sebebini özetliyor.