Bazen bir filmin başına gelebilecek en iyi şey, herkesin onun ne kadar kötü olduğunu konuşmaya başlaması olabilir mi? Olmuş çünkü. Çin’de 5 Ağustos’ta gösterime giren Niu Lai, yani kabaca “İnek Geliyor”, şu sıralar bunun yaşayan kanıtı. İlk bakışta 2000’lerin başından kalmış bir bilgisayar oyununu andıran animasyonu, tuhaf karakterleri ve kolay kolay tarif edilemeyen hikâyesiyle sosyal medyanın diline düşen film, birkaç gün içinde Çin’in en beklenmedik gişe fenomenlerinden birine dönüştü.
Hikâyenin kendisi aslında oldukça masum. Filmde yeni doğmuş bir buzağı, gördüğü bir rüyada büyümeyi; ailesinin yardımıyla cesur ve sorumluluk sahibi olmayı öğreniyor. Arada kuşlar, kurtlar, bir leopar ve epey fazla inek çıkıyor karşımıza. Fakat Niu Lai’ı dünyaya duyuran şey hikâyesinden çok görüntüsü oldu. İlkel sayılabilecek üç boyutlu animasyonu, tekinsiz yüz ifadeleri ve yer yer “Bunu gerçekten sinemada mı gösteriyorlar?” dedirten estetiği kısa sürede meme malzemesine dönüştü. Filmin yaklaşık 90 dakikalık tamamının YouTube’a yüklenmiş olması da merak eden internet kullanıcılarının işini kolaylaştırdı.
İşin daha güzel tarafı, filmin arkasında dev bir animasyon stüdyosu değil, sadece iki kişilik bir ekip olması. Çin medyasında yer alan bilgilere göre yönetmen Xin Yumeng ile annesi Sun Lifan, yapım, animasyon ve seslendirme dahil filmin büyük bölümünü birlikte üstlendi ve proje yaklaşık beş yılda tamamlandı. Prodüksiyon bütçesine ilişkin kaynaklarda birbirinden farklı, son derece düşük rakamlar dolaştığı için kesin bir sayı vermek zor ama filmin endüstri standartlarına kıyasla yok denecek kadar küçük imkânlarla yapıldığı konusunda herkes hemfikir.
Niu Lai 5 Ağustos’ta 245 sinemada gösterime girdiğinde ortada pek bir mucize yoktu. İlk günlerin sonunda seyirci sayısı birkaç yüzü ancak buluyordu; ilk dokuz-on gündeki toplam hasılat yaklaşık 7 bin yuan seviyesindeydi. Salon sayısı hızla düştü ve 14 Ağustos’a gelindiğinde filmi gösteren sinema sayısının yalnızca dörde kadar indiği bildirildi. Sonra internet filmi keşfetti. İnsanlar “gerçekten söylendiği kadar kötü mü?” diye bilet almaya başlayınca yalnızca bir gün içinde yüz binlerce kişi salonlara gitti. 18 Ağustos itibarıyla toplam gişe 17,1 milyon yuana, yaklaşık 2,5 milyon dolara ulaşmış durumda. Bir zamanlar günde 200 yuan kazanan film, şimdi Christopher Nolan’ın The Odyssey’i ve Spider-Man: Brand New Day gibi dev yapımlarla aynı gişe listelerinde anılıyor.
Fakat interneti asıl fetheden şey belki de filmin kendisinden çok afişleri. Niu Lai neredeyse hiçbir tanıtım kampanyası yapılmadan vizyona girmişti. Talep bir anda patlayıp sinemalar yeniden seans eklemeye başladığında salonların elinde filmi duyurabilecek yeterli tanıtım materyali yoktu. Çözüm son derece basitti: Sinema çalışanları kâğıdı kalemi alıp ineği kendileri çizmeye başladı. Ortaya profesyonel film afişlerinden çok okul panosuna benzeyen şaheserler çıktı. Birinde dev gözlü şaşkın bir inek, diğerinde birkaç çizgiyle yapılmış yamuk bir buzağı… İnternete düşen bu el çizimi afişler kısa sürede filmin resmi görsellerinden bile daha fazla paylaşılmaya başladı.
Yapay zekâyla birkaç saniyede kusursuza yakın görüntülerin üretilebildiği bir dönemde insanlar; kötü modellenmiş bir ineğe, beş yılda iki kişinin yaptığı acayip bir animasyona ve sinema çalışanlarının keçeli kalemle çizdiği yamuk yumuk afişlere bağlandı. Sosyal medyadaki yorumlarda filmin “kötülüğünün” yanında özellikle insan eliyle yapılmış olması övülüyor. Hatta Kotaku’nun da dikkat çektiği gibi, bu başarının generatif yapay zekânın giderek daha fazla kullanıldığı film sektörüne karşı küçük ve oldukça tuhaf bir karşı çıkış gibi okunması mümkün.
Elbette herkes romantik bakmıyor. Çin’de kimi sinema çevreleri, gerçekten iyi bağımsız filmler salon bulmakta zorlanırken Niu Lai gibi “her açıdan kötü” kabul edilen bir yapımın internet şakası sayesinde milyonlara ulaşmasını sektör adına pek iç açıcı bulmuyor. Seyircilerin önemli bir bölümü de filmi arkadaşlarına şaka yapmak için önerdiğini açık açık söylüyor. Douban’daki yorumlar “inanılmaz derecede kötü ve ufuk açıcı”dan ironik “10 üzerinden 9’un üzerinde” puanlarına kadar uzanıyor.
Ama internet kültürünün nasıl çalıştığını bilenler için sonuç çok da şaşırtıcı değil: Bu film de benzer şeylerde olduğu gibi güzel olduğu için değil, birlikte dalga geçmesi çok eğlenceli olduğu için sevildi. Yani Niu Lai belki animasyon tarihine teknik başarısıyla geçmeyecek. Ama beş yıl uğraşıp bir film yapan anne-oğulun, birkaç yüz seyirciden milyonlarca yuanlık gişeye; oradan da Çin’de sinema çalışanlarının kendi elleriyle çizdiği yüzlerce ineğe uzanan hikâyesi şimdiden internet tarihindeki yerini aldı.
Hem kabul edelim: Dev bütçeli filmlerin birbirinin aynısı afişlerinden sonra, girişe A4 kâğıdına çizilmiş bir inek asmak pazarlamanın ulaşabileceği oldukça kusursuz bir nokta.