Kitap okumanın en azılı suçluların bile hapis cezasını azalttığı bir ülkenin var olduğunu biliyor muydunuz?
Evet, Brezilya yasaları, kitap okuyan mahkumların okudukları her kitap için cezalarını dört gün azaltmalarına olanak tanıyan bir düzenlemeye sahip ve bu yasanın “fazlasıyla” farkında olan biri var: 11 Eylül’de darbe planı yapmak suçundan 27 yıl hapis cezası alan eski devlet başkanı Jair Bolsonaro. Bolsonaro boş durur mu, avukatları aracılığıyla, “kitap okuyarak ceza indirimi kazanma” programından yararlanmak için hemen başvuruda bulundu. Yüksek Mahkeme, Bolsonaro’nun programa katılmasına izin verdi vermesine ama ortada “ufak” bir pürüz var: Bolsonaro hiçbir zaman bir kitap kurdu olmadı. Hatta, Bolsonaro bir keresinde, “Üzgünüm, okumaya vaktim yok. Üç yıldır kitap okumadım” bile demişti.
Fotoğraf: Ton Molina / Getty Images
Ayrıca, ceza indirim programından yararlanabilmek için mahkumların, kitapları gerçekten okuduklarını cezaevi yetkililerine yazılı raporlar sunarak kanıtlamaları da gerekiyor. Yani, Bolsonaro’nun yalandan “okudum” deme gibi bir şansı yok. İşin bir diğer ironik tarafı da mahkemenin onayladığı listedeki kitaplar aşırı sağcı Bolsonaro’nun görüşlerine taban tabana zıt. Mesela, demokrasiye, azınlıklara, Amazon yağmur ormanlarına ve sanata olan düşmanlığıyla tanınan Bolsonaro’nun onaylanan okuma listesinde, yerli hakları, ırkçılık, çevre ve ülkedeki diktatörlük döneminde uygulanan şiddet üzerine eserler var. Bu kitaplardan biri, Ana Maria Gonçalves’in 950 sayfalık Um Defeito de Cor (Bir Renk Kusuru) adlı eseri. Kitap, Brezilya tarihini siyah bir kadının bakış açısından anlatıyor. Ancak Bolsonaro’nun kitaplarla ilişkisi kamuoyunda uzun süredir tartışma konusu. 2018 başkanlık seçimleri sırasında en sevdiği kitap sorulduğunda, askeri diktatörlük döneminde yüzlerce tutukluya işkence yapmakla suçlanan albay Carlos Alberto Brilhante Ustra’nın bir kitabını söylemişti. Bolsonaro için bir diğer sorun da aldığı cezanın tamamen sıfırlanabilmesi için okuması gerek kitap sayısı: Yaklaşık 2 bin 500 kitap. Listede Lev Tolstoy’un Savaş ve Barış’ı ve Miguel de Cervantes’in Don Kişot’u gibi 1000 sayfadan uzun kitapların yer aldığı düşünürse Bolsonaro uzun bir süre daha hapiste kalacak gibi görünüyor.