Bazı fotoğraflar vardır, ilk bakışta sıradan görünür ama yıllar sonra koca bir hikâyeye dönüşür. John Baer’in hikâyesi de tam olarak böyle. 1954’te fotoğraf makinesini bir kenara bırakan, 1994’te hayatını kaybeden Baer’in fotoğrafları, ölümünden yıllar sonra oğlu Andrew Baer’in karşısına üç plastik kutunun içinde çıktı.
Bir bodrum katında, eski oltaların ve paslı bahçe aletlerinin arasında geçmişe açılan bir kapı… Beşinci Cadde’de çalışan işçiler, Washington Meydanı’nda öpüşen âşıklar, trende yorgun düşmüş askerler ve gençlik günlerinden kareler…
Andrew Baer ve Megan Moynihan’ın derlediği, John Baer Arşivi ve Paper Cinema Yayınları tarafından yayımlanan John Baer: The Extraordinary Ordinary / A Memoir in Photographs, 1945–1954, bu fotoğrafları ilk kez gün yüzüne çıkarıyor. Babasını fotoğrafları üzerinden yeniden tanımaya çalışan Andrew için bu kitap biraz hafıza, biraz keşif, bolca da sevgi demek. Bizim içinse gündelik hayatın en sıradan anlarında bile ne hikâyeler saklı olduğunu hatırlatan bir seçki.
Baer’in fotoğraflarına daldıkça insanın merakı kadrajın dışına da taşıyor. Örneğin, savaşın sonunda bir Alman askerinden aldığı Leica fotoğraf makinesinin hikâyesine… Eylül 1945’te, 644. Tank Avcı Taburu’yla birlikte Almanya’nın Wetzlar kentine ulaşan Baer, savaşın yıkımına yakından tanıklık etmiş, bir toplama kampının kurtarılmasını da görmüştü. Başka askerler savaş ganimeti olarak Nazi bayrakları, silahlar ve içki peşindeyken Baer’in bir fotoğraf makinesini seçmesi, hikâyenin en dikkat çekici ayrıntılarından biri. Belki de Leica, gördüklerini anlamlandırmasına, dünyayla yeniden ilişki kurmasına ve yaşadıklarına başka bir gözle bakmasına yardımcı olmuştu.
İşin en dokunaklı tarafıysa fotoğrafların yıllar sonra yeniden ortaya çıkmasıyla başlıyor. Baer geride günlükler ya da yazılı anılar bırakmadı; geriye yalnızca fotoğrafları kaldı. Şimdi o kareler, oğlunun babasını yeniden tanıma çabasına eşlik ediyor.
The Extraordinary Ordinary, bir fotoğraf kitabından fazlası: John Baer’in kendi adına konuşan kareleriyle, yıllar sonra onun adına hatırlama fırsatı sunan bir anı kitabı. Bazen geçmişi hatırlamak için kelimelere değil, doğru zamanda çekilmiş bir fotoğrafa ihtiyaç var.
